راست و تصحيح فرمود پاسخ اين سؤال چنين است كه منظور امير المؤمنين عليه السّلام بيان نفوذ قدرت و ارادهء خداوندى در تنظيم استعدادها و جنبه‌هاى بالقوّه اى اشياء مىباشد چنان كه در خطبه يكم فرموده است : وَوَتَّدَ بِالصُّخُورِ مَيَدَانَ أَرْضِه خداوند با صخره‌ها ( كوهها ) حركات مضطرب زمين را ميخكوب ( تنظيم ) فرموده است . كه قابل زندگى براى جانداران و انسانها بوده باشد . لازمه اين مطلب اينست كه اگر خداوند كوهها و صخره‌ها را در روى زمين قرار نمىداد ، حركات زمين براى حيات و ديگر حقائق مجال نمىداد ، بنا بر اين ، منظور از راست كردن كجىهاى مخلوقات ، قرار دادن موجودات در ارتباطى قانونى با يكديگر است كه اگر آن ارتباط صورت نمىگرفت ، موجودات از جهت نظم و قوام مختلّ مىگشتند ، سپس مىفرمايد : خداوند متعال حدود كائنات را منظَّم كرد و با قدرت خويش ميان اضداد كائنات ملائمت و همبستگى بوجود آورد . مباحث مربوط به بقيّه جملات در تفسير خطبة يكم و در مباحث مربوط به نظم مطرح شده است ، مراجعه فرمائيد . و مبحث مربوط به ابداع در مجلَّد دوم از ص 87 تا ص 92 و در مجلد پانزدهم از ص 192 به بعد و در همين مجلَّد در شماره دوم ( مخلوقات با مشيّت خداوندى ابداع شده است ) طرح شده است . 122 ، 133 - و منها في صفة السّماء : و نظم بلا تعليق رهوات فرجها ، و لا حم صدوع انفراجها ، و وشّج بينها و بين أزواجها ، و ذلَّل للهابطين بأمره و الصّاعدين بأعمال خلقه حزونة معراجها و ناداها بعد إذ هي دخان . فالتحمت عرى أشراجها و فتق بعد الارتتاق صوامت أبوابها و أقام رصدا من الشّهب